Poemaro

Wally DuTempe


Patro Mortis

Kiam mia patro mortis june
Patrino sentis La Dion pune
Ŝia edzina vivo endis
Dio ŝian vivon fendis


Sento de Rekon’

Kafdrinkas en aerodrom’
Atendi flugon hejmen
Aŭdas ritmon de metronom’
Ĉu karulo apudvenen?

Ridetas la person’
Tremon sangatestas
Varmo de la ton’
Voĉo neaŭdeblas

Sento de rekon’
Emo apudesti
Preter la rezon’
Temo animfesti

Koro ardgravitas
Alestas nekonato
Tamen rekonatas
El vualo de pasinto

Pensi ja nenion
Lasi amsugesti
Senti ja animon
Sopiras ja muziki

Deziras animsaluti
Flugo jam baldaŭas
Koro stumblas pensi
La lingvo apenaŭas


Brasiko aŭ Testudo?

En ĝardeno kion faras vi brasiko?
Ignoras limakojn ĉar vi kaŝas kapon?
En verda osteca ŝelo de testudo?
Ĉu por aktori faris vi karapacon?
Kaj gratas la grundon por demeti ovojn
El sino via, de ventro tro volupta.
Finu nun viajn teatrajn surscenigojn!
Idoj pretas rampi por marnaĝo nupta.


Indiĝenaj popoloj ‘kantas’ kiel kanarioj por la tero.

Ĉu vi aŭdis pri kantantaj kanarioj?
Kiujn la ministoj portis en minejojn
Averti pri asfiksio de spirgasoj
Mortigaj se glutas spasme en la plumojn?
Kiaj strangaj partneroj sed ne volontaj –
Kanarioj flavaj, kaj polvaj ministoj
Ministo karba, devas li fulge fosi.
Kanario kapta volas ĝi forflugi,
Libere sori, surfi sur ventondoj
Kante ĉerpi, kaj sen kaĝe amdeklari
Al amato ien alte super arboj.
Ministoj karbaj ne volas sin sufoki
Pro laboro pena, borantaj subtere
Devigas birdetoj asfiksie morti

Por sekure, ili manlaboru lukre.
Ĉu vi aŭdis pri kantantaj indiĝenoj?
Kiuj manifestacias, vojojn blokas
Atentigas la firmaojn pri danĝeroj
Provas protekti la naturan medion
Devigi indan etikon de teramo?
Kiaj strangaj partneroj sed ne volantaj –
Firmaoj, ekspluantoj de senviva materio
Laŭ nefleksebla homcentriga linea tempo.


Alifonte

En Polinezio estis gardantoj de la popolo
Kies scio saltis radiksente el la tero
Venis de bestoj, akvoj, aeroj, fajroj
Sezonoj. La cikloj karambolis onde
Inte, ante, onte ondume kiel
Supre de surfondoj en Polinezio
Tiuj skiis la akvajn akumuliĝojn,
Ondumintojn renverse elsuĉinten de la plaĝoj,
Skiis per ligno la hulojn sub ŝaŭmrompiĝoj
De vortice altiĝantaj ondumontoj ĝis
Krestrajde spertis la ĉiaman NUNON!

—————————————–

( Richard Dawkins originis la esprimon, memeo, en sia libro ‘The Selfish Gene’ en 1976 ) Ĉu li malgajis kiam plimulto voĉdonis referendume en 2016 forlasi la Eŭropan Komonumon?


Memeo kaj geno

Klarigis li –
“Memeo egale valoras kiel geno.
Memeo nomas ĉian eron
de kultura informo
kiun unu menso donas al alia menso.
Pensoj, ideoj, teorioj, kutimoj,
Kantoj, dancoj, artoj,
Kaj Lingvoj.
Kaj tiel plu, tiel plu, plu, plu.
Memeoj reproduktiĝas kaj evoluas
Same kiel genoj en biologia evoluo.
Ili ekzistas aliforme por adaptiĝi
Por variigi, mutacii, konkurenci, heredigi
Kaj bezonas ĉiajn engaĝigojn
Por plu vivi, plu vivi, por plua
Evoluo.

Klarigis li –
“Memeo egale valoras kiel geno.
Geno indikanta proteinon
Ekzistas en multaj statoj
Kiel Rusaj pupoj nestas unu en alian.
Genetikaj aliformiĝoj kreas
Diversecon por sekurecoj
Por ekresaltemeco de detruo, ek, ek ,ek
de ajnaj ŝanĝkondiĉoj
En mondo de
Geologiaj kataklizmoj
Kaj klimataj katastrofoj.


Ungeto

Mi vidis
La novan lunon
En delikata
La nove aperanta
Ungeto
De mia
Nepeto


Riparejo veturila

Kiam la aŭto riparejo gapas
Atendante ĉiajn veterilojn
Kun stanggaŭĝoj pretaj,
Ĉu mi memoros la kampojn
De la rajdantaj gaŭĉoj
Kie kuretis infanoj post hundidoj?


Silento horora

Kiam dolorigas miajn orelojn
La akre tranĉiga bruo de tertrema sireno
Kiajn sentojn revenigos
La kian silenton post kiaj kolapsoj,
Ĉu dolorigos miajn orelojn
La manko de vivosignoj?
Ĉu plej eta krio
Esperigos miajn orelojn?

Silento oni diras estas ora
Sed post tertremo horora!


Tagnokte

Mi ofte havas samajn ideojn.
Ĉu arboj maltrankviliĝas
Kiam la samaj ventoj trablovas
Iliajn verdajn kapojn
Tagnokte?


Tradicioj de la Amiŝoj

Mi vekiĝas en urbeto Amiŝa
Centro de farmkulturado varia
Kie kamparanoj arde bienumas
Virinoj kun ŝtrumpoj nigraj, longaj jupoj
Viroj kun barboj maturaj, ŝelkoj elastaj
Resistas kontraŭ influoj modernaj.
Nenia monoagrikulturo monotonas
Kampoj novalas
Porkoj, bovinoj paŝtas ĉe nekulturata plugter’
Rotacio de rikoltoj kutima afer’
Maizo, milio, luzerno, tritiko
Pennsylvaniaj kampoj jen bunta stebaĵo.
Trarigardante gastejan fenestron
Subite mi aŭdas sonon ‘klip klop, klip klope’
De feraj hufŝuoj ritme sonritme ‘klip klope’
Antaŭ ol mi vidas kaleŝon nigran, ikone Amiŝan
Dratradioj kirle kaŝitaj pro radrapidec’
Kaj aĝa presbitero per gvidperfektec’
Bridas sian ĉevalon por halti
Kaleŝon kiel aŭto
En traveturebla memserva vojo
Por depreni
Monbiletojn de pagista maŝino
Per plasta
Debitkarto.


Rulŝtuparo

Viro paŝas supren per erar’
Sur suben ira rulŝtupar’
Kap’ kaj nuk’ kurbe pendas,
Ĝibulo li ja ŝajnas
Li tutcerte ja ostaĝ’
De osteoporoza aĝ’
Okuloj fikse rigardantaj
Al portantaj palmoj siaj,
Fingroj fringrumante je impet’
Ĉe etekrana komputilet’.
Apudiĝas korpoj niaj
Li paŝas tutsenmove.
Mi staras rulŝtupmove.
Sed supoz’ eraro mia
Li nek emerito nek hermit’
Ne febla korp’ de kripligit’
Kaŝiĝis junulo en kaduka form’
Bebmolan haŭton ne tuŝis ŝtorm’
Senkonscia li pri ĉirkaŭaĵ
Ĉar perilo sola la mesaĝ’
Ĉu paŝrada gerbila saĝ’?


Hajkoj

Amiko fora
Sentu ridantan sunon
Plej amikara

Bandito
Fingrumas scivoleme.
Prociono

El nebulo
Jen videblas
nuda kverko


RESPONDO AL ‘REE PRI PACO’

de Jiri Korinek 1986 en “Poemaro por Paco”

Pri tio ja emas mi temi
ke ni jes emas emi
Pri l’ paco jes poemi,
Jes ja mi certon havas,
ke paco seme kreskas
Ĉar akvo igi emas
estaĵojn pli komplikajn
vegetalajn, animalajn
sociojn interdependajn.
Ne stulto kaj frenezo
diktas klimata la admono.
Amebo, kverko, homo
Ĉio estiĝis el la akvo
lantante la amo ankaŭ
Atendas akuŝon baldaŭ
post vi, post ni —
Triumfos post la agoni’
homcerba civilizaci’!


Korniko

El Konsiloj de la Indiĝenaj Saĝoj

Se renkontas kornikon al kialo ne strebu.

Vin vizitas transformiga estulo, akceptu.

El nigra nenio venos feliĉa hazardo.

Estu silenta, ne cerbe enketu per ardo.

Restu pigre, milde kiel senagaca mielo.

Korniko jen koloro de la nigra ĉielo.

Ĝi la maluman mondon nefizikan travivis

Ĉe rando de la tempo alie konsciiĝis,

Kie potencoj aliformiĝas nefizikaj.

Fluganta ĝi sinkronis kun la scioj mistikaj.

Dumnokte aŭskultis apud silentfluga strigo.

Atendis blinde por alĥemia aperigo

De sekretoj por estuloj akva, tera, fluga.

Korniko havas sekretojn por vekiĝo homa.

Atendu silente ne strebu pene per ardo.

El nigra nenio venos feliĉa hazardo.


KRIZALIDO

Sezone serĉas pasporton!
Raŭpoj fluas Meksikion.
Necesas burokratio.
Fari pupajn stadiformojn
Metamorfozajn kontrolojn.

La Fino De Tempo

Ne pliaj sableroj
Por sablohorloĝoj
Pro muroj eluzitaj.
La tempoj finitaj!

Mortletero Skizita Nigre

Pri: Ĝisela Braŭn.

Kiam juna mi svatis amikinojn distance
Maloportune por tuŝi dum en ritmo dance,
Manskribis amleterojn pere de Esperanto
La lingvo Internacia kiel edzperanto.

Anticipa promeno plezuris al poŝtkesto.
Ĉu de Olga, Ĝisela, Ann aŭ Kloklo pri festo,
Detaloj pri rendevuoj sed kongresprivataj
Ĉu fotoj kun la notoj pri agoj amrilataj.

La leterkesto sidis sur apudvoja fosto,
El ligno de arbaro, Kanada sovaĝforsto.
Narcisoj flavaj kreske ridetis primavere.
Koro kaj miaj sonĝoj imagis prisomere,

Kiam instruisto havas libertempon vagan.
Mi jam faris planon, atendas konsenton ŝian.
Tegmenton, plankon kaj porton havis tiu kesto
Por ambirdoj vere estus hejmaloga nesto.

La pordon mi malfermis, koverton vidis unu.
Adreso Frankfurta, pri mia 'Ĝisela' sunu.
Sed strange preslitere vortoj majuskle aferas,
Kiel burokrata dokumento; pensoj sferas.

Dikrando enkadrigas la etikedsurfacon.
La koloro nigra aĉplenigas ties spacon.
Fingroj impete sed nevole disŝire servas,
Elpaki kion ŝia frato prov-advokatas.

Kondolencoj kaj detaloj pri tre aĉa murdo.
Frenezulo mortpafis Ĝiselon sur la strato.
Ŝi hejmon celis post koncerto,'Brahms' Rekviemo.
Maniulo murdis ŝin por groŝa tantiemo.

Polico trovis inter roboj de ŝi koncertaj
Kortuŝan taglibron, notoj al mi apertaj.
"Mi iras nun al mia koncerto plej ŝatata,
Konfesas pri mia sonĝo rave sopirata,

Tuŝapude kunesti en 'Elsinor' Danlando,
Amindumi sur arĝenta sablo, tia strando.
Tranokti kun vi en mia lito, kaj sopiru,
Ke vi restu kaj neniam per trajno foriru."

Malĝojo, emocia aflikto min kripligis.
Nenia kondolenco nek fortbrando mildigis
Miajn angorojn ĝis mi aŭskultis fatalisme
Al rekviemo levi ŝin de mi Optimisme.


Kanadaj Raŭpoj

Sezone serĉas pasporton!
Raŭpoj flugas Meksikion.
Necesas burokratio.
Fari pupajn stadiformojn
Metamorfozajn kontrolojn.

Ganto Perdita

Ne ploru pro
La perdita ganto
Ĉe pluva pavimo
Kies lanan stomakon
Eltiras patrina muso
Kies koro instinkte
Sekvas kosman
Urĝon fari
Generan neston.
Ne ploru tro!

Forglitos Urboj

Pri la urba fiziko de glaciglitoj,
Pro degelo forglitos Londono ŝajne
Mahattan, Mumbai, Pacifikaj insuloj kiu ajn
Ili forglitos maren post diskreviĝo de polusglaĉeroj
Kiam montsupraj glaĉeroj iĝas glaciriveroj
Pro aŭtoj, aviadiloj, industrioj, polucioj, avidaj homoj, kaj egooj
Forglitos glacio kaj loĝkvartaloj de Islando.
Degelos, kaj forglitos la glaciejoj de Groenlando
Ĝis avko inundas nazotruojn niajn,
Kiam digoj, kaj domfostoj ne pli utilos.
Teruloj sen tero naĝos kiel fiŝoj
Inter la rubaj flosaĵoj de dronantaj metropoloj.
Forglitos Ateno, Rangoon, Vankuvero
Ĉielskrapuloj pinte restos kiel hompostsignoj
Sen vivaj kaj kadukaj kiel la detruita regno de Ozymandias
Ĝis nenio plia restas kaj ĉirkaŭe
Nur la blua maro etendiĝas ĝis la horizonto.
Sube restos fabelaj rakontoj de iamo
Kiel imagoj pri Atlantido subakviĝinta
Literaturo, arkitekturo, belarto, ĉu vere estis?
Ĉu io leviĝos denove kiel feto el la fekunda utero de la maro?

Miaj Tri Nimfoj




‘Kara Kvieteco’ aspektis teda diino

Silente enuigis senvorte, senfine.
Volis sidi, mediti, filosofii profunde
‘Kara Kvieteco’ ne mia inklino.
‘Fara Moveco’ ŝajnis agrabla amiko
Ni agis, ni pagis, ni ĉion preparis
Vendis, aĉetis, tre sprite plenumis
Farendaĵojn, komisiojn per bela apliko
Dum vorticoj, metiaj, profesiaj, rapidas
Pensis mi atendi por ‘Kara Kvieteco’
Ĝis ‘Fara Moveco’ per moka kunklaĉo
Diris ke ‘Kara Kvieteco’ per nenio sufokas
La emojn produkti, lukri, aĉeti, amasiĝi
Aŭton, domon, veston, aparaton, beston.
Por konfesi la veron. Mi sentis la mergon
Kiel frukto trempita ĝis maceraĵo estiĝi
Memo infuzita, marinita, saturita, solvita
Nek agas memstare nek movas mempense.
Dependiga, toksa maniulo gapante trance
Dronanto en marĉo saviĝon serĉanta.
Perdita; apude aperis ‘Kvieteco Kara’
Kiu ŝvebis supre de maronda nubo
‘Aŭskultu’ mi aŭdis,’ al ‘Fida Flustreto’
Kaj ekparolis tutklare la diino nimfa.
“Amu vian vivon. Trovu la signifojn.
Via memo kun amo sufiĉas. Min fidu!
Per koro kiel kolombo vian spiriton animu
Tiam kviete sincere amu la virtojn.
Estu ama, modesta, lojala, findema
Justa, honesta, paca servemulo
Taktoplena, danka, kompatemulo
Estu kuraĝa amiko neniam juĝema.
Per viaj agoj virte virtuozu.
Pli bone kvieto sen akto
Ol movo sen silento
La virto mem rekompensu.”